Mutfak dolabının bir köşesi neredeyse her evde aynı görüntüyü sunar: kapağı kaybolmuş kutular, rengi değişmiş plastikler, birbirine uymayan kapaklar ve yıllardır kullanılan ama neyden yapıldığı bilinmeyen kaplar. Saklama kapları ucuz ve kolay ulaşılabilir olduğu için sürekli alınır, ama nadiren gözden geçirilir.

Oysa bu ürünler doğrudan gıdayla temas eder ve seçimleri hem sağlık hem israf açısından sonuç doğurur. Tıpkı küçük mutfak aletlerinin hangisinin gerçekten kullanıldığı sorusu gibi, saklama kaplarında da mesele çok almak değil doğru olanı almaktır.

Malzemeye göre temel ayrım

Piyasadaki kaplar ağırlıklı olarak plastik, cam, paslanmaz çelik ve silikondan üretilir. Her birinin güçlü ve zayıf yönleri farklıdır ve hiçbiri her iş için ideal değildir.

Cam koku ve leke tutmaz, sıcak gıdaya uygundur ve fırında kullanılabilen türleri vardır; buna karşılık ağırdır ve kırılır. Plastik hafif ve ucuzdur ama zamanla çizilir, koku tutar ve ısıya dayanıklılığı sınırlıdır. Paslanmaz çelik dayanıklıdır ancak içi görünmez ve mikrodalgada kullanılamaz. Silikon esnek ve yer kaplamaz, dondurucu ve fırın için uygundur.

Plastik kaplarda dikkat edilecekler

Plastik kaplarda en önemli nokta, ürünün gıdayla temasa uygun olduğunu gösteren işaretin bulunmasıdır. Ambalajda ya da kabın altında bu bilgi yer alır. Gıda için üretilmemiş saklama kutuları mutfakta kullanılmamalıdır.

İkinci nokta ısıya dayanıklılıktır. Mikrodalgaya uygun olduğu belirtilmeyen kaplarda yemek ısıtmak doğru değildir. Sıcak yemeği plastik kaba doğrudan boşaltmak da önerilmez; önce bir miktar soğutmak daha güvenlidir. Çizilmiş, matlaşmış, kokusu geçmeyen ya da deforme olmuş plastik kaplar değiştirilmelidir.

Kapak uyumu ve sızdırmazlık

Saklama kabının en kritik parçası kapaktır. Sızdırmayan bir kapak hem gıdanın ömrünü uzatır hem çanta içinde taşımayı mümkün kılar. Klipsli ve contalı kapaklar bu işi en iyi yapan tiplerdir.

Conta bölümü aynı zamanda en çok ihmal edilen yerdir. Contanın altında kalıntı birikir ve zamanla koku ile küf gelişir. Çıkarılabilir contalı modeller bu açıdan avantajlıdır. Alışveriş yaparken kapakların birbirine uyduğu, aynı sistemi kullanan setleri tercih etmek dolap düzenini de kolaylaştırır.

Boyut ve istiflenebilirlik

Çok sayıda farklı boyutta kap almak, dolabı karmaşıklaştırır. Birkaç standart boyutta ve üst üste istiflenebilen kaplar, hem yer kazandırır hem aramayı ortadan kaldırır.

Kare ve dikdörtgen kaplar, yuvarlak olanlara göre rafta daha az boşluk bırakır. Kapakların ayrı bir bölmede dik olarak saklanması, en çok zaman kaybettiren "kapak arama" sorununu çözer. Boyut seçerken hanenin porsiyon büyüklüğünü düşünmek gerekir; tek kişilik bir hane için büyük kaplar çoğu zaman kullanılmaz.

Dondurucuya uygunluk

Her kap dondurucuda kullanılamaz. Donmaya uygun olmayan cam kaplar çatlayabilir, bazı plastikler kırılganlaşır. Ürünün üzerindeki simgeler bu bilgiyi verir.

Dondururken kabı ağzına kadar doldurmamak gerekir; sıvı donarken hacmi artar ve kap zorlanır. Yassı ve ince paketler hem daha hızlı donar hem daha hızlı çözülür. Her kaba içerik ve tarih yazmak, dondurucunun tanınmayan paketlerle dolmasını engeller.

Temizlik ve ömür

Saklama kaplarının bulaşık makinesinde yıkanabilirliği malzemeye göre değişir. Plastik kaplar üst rafta yıkanmalıdır; alt rafta ısıtıcıya yakın bölge deformasyona yol açar. Sıcak yıkama, düşük kaliteli plastiklerde yaşlanmayı hızlandırır.

Koku ve leke sorununda karbonatlı su ya da limonlu su ile bekletme genellikle işe yarar. Salçalı ve baharatlı yemeklerin renk bırakmasını önlemek için kabı önce hafifçe yağlamak da eski bir yöntemdir. Kaplar tamamen kurumadan kapağı kapatılmamalıdır; kalan nem koku ve küf yaratır.

Tek kullanımlık ambalajları yeniden kullanmak

Yoğurt, margarin ve hazır yemek kaplarını saklama kabı olarak kullanmak yaygın bir alışkanlıktır. Bu ambalajlar tek kullanım için tasarlanır; tekrar tekrar ısıtma ve yıkama sonrası yapıları bozulabilir.

Ayrıca bu kapların üzerinde ne olduğu yazdığı için içeriği karıştırma riski doğar; bu özellikle çocuklu evlerde tehlikelidir. Aynı şekilde plastik su şişelerini uzun süre tekrar kullanmak da önerilmez. Cam kavanozlar ise kuru gıda saklamak için genellikle uygundur ve bu, israfı azaltan iyi bir yeniden kullanım biçimidir.

Çevresel taraf

Sık sık kırılan ya da deforme olan ucuz kaplar, kısa sürede atığa dönüşür. Daha dayanıklı bir kabın ilk maliyeti yüksek olsa da yıllara bölündüğünde çoğu zaman daha ekonomiktir ve daha az atık üretir.

Atılacak kaplar için de doğru yol izlenmelidir. Plastik kaplar temizlenmiş halde geri dönüşüme verilmelidir; içinde gıda artığı kalan ambalajlar geri dönüşüm sürecini zorlaştırır. Kırılan cam kaplar ise ambalaj camından farklı olabilir; bu nedenle şişe kumbaralarına atılmamaları gerekir.

Dolabı bir kez gözden geçirmek

En etkili adım, tüm kapları bir kez ortaya çıkarmaktır. Kapağı olmayanlar, çatlaklar, deforme olanlar ve kokusu geçmeyenler ayrılır. Geriye kalanların çoğu hanenin gerçek ihtiyacını fazlasıyla karşılar.

Bu düzenlemeden sonra alınacak yeni ürünler, mevcut sistemle uyumlu olacak şekilde seçilmelidir. Böylece hem dolap düzeni korunur hem her seferinde yeniden alma ihtiyacı ortadan kalkar. Az sayıda, uyumlu ve doğru malzemeden yapılmış kap, kalabalık bir dolaptan çok daha kullanışlıdır.